Weer een voorontwerp personenvennootschappen

Al vele jaren wordt nagedacht over nieuwe wetgeving voor personenmaatschappen. Dat zijn de vennootschap onder firma (vof), commanditaire vennootschap (cv) en de maatschap. Enkele jaren terug was het er bijna van gekomen, maar na veel kritiek is het wetsvoorstel toentertijd uiteindelijk ingetrokken. Dat was jammer, omdat aanpassing wel dringend gewenst is. Recent is een voorontwerp gepubliceerd voor een nieuw wetsvoorstel modernisering van de regeling voor personenvennootschappen. Dit is gepubliceerd in het kader van een internetconsultatie zodat eenieder hierop kan reageren. Uiteindelijk moet dit leiden tot een concreet wetsvoorstel. Belangrijkste aspecten zijn dat de vennootschap rechtspersoonlijkheid krijgt waardoor deze eigenaar kan worden van bijvoorbeeld een pand. Ook toe- en uittreding wordt daardoor eenvoudiger. In de aansprakelijkheid van de vennoot of maat gaat in het voorstel ook het nodige veranderen. Tot slot kan een commanditaire vennoot eenvoudiger werkzaamheden gaan verrichten zonder hoofdelijk aansprakelijk te worden voor de schulden van de cv. LET OP: DIT GELDT PAS NA INWERKINGTREDING VAN DIT VOORSTEL. VOORLOPIG IS DIT DUS NOG NIET AAN DE ORDE.

Wie gebruiken de vof en maatschap

Personenvennootschappen worden gebruikt door ondernemers en beroepsbeoefenaars, en hebben de vorm van een maatschap, vennootschap onder firma (vof) of commanditaire vennootschap (cv). Ook grotere ondernemingen gebruiken deze rechtsvorm regelmatig, bijvoorbeeld voor bepaalde joint ventures.

Het nu voorgestelde nieuwe wettelijk kader biedt faciliteiten voor de vennoten van deze personenvennootschappen. De faciliteiten zien op het opstarten, voortzetten en beëindigen van ondernemingen. Hierbij probeert het wetsvoorstel ook zekerheid te bieden aan het handelsverkeer en te voorzien in de bescherming van de vennoten en de schuldeisers. De veranderingen zullen hierna besproken worden. Er volgt nog een apart voorstel met onder andere de fiscale begeleiding en overgangsrecht. Hierna bespreken wij op hoofdlijnen het voorstel.

Faciliteiten ondernemerschap

Eén rechtsvorm voor beroeps- en bedrijfsbeoefenaars

In het voorstel komt er één rechtsvorm voor samenwerkingen. Die krijgt de naam vennootschap en kan zowel maatschap als vennootschap onder firma worden genoemd. Een naamsverandering van bestaande samenwerkingsverbanden zal dan niet nodig zijn. In de huidige situatie kunnen beoefenaren van beroepsactiviteiten (bijvoorbeeld advocaten) zowel de maatschap als de vof als rechtsvorm kiezen, terwijl beoefenaren van bedrijfsactiviteiten (bijvoorbeeld bakkers) alleen de vof als rechtsvorm kunnen kiezen. Bij een maatschap zijn de maten aansprakelijk voor de gelijke delen, terwijl de vennoten van een vof hoofdelijk aansprakelijk zijn voor het geheel. De nieuw voorgestelde regeling maakt een einde aan dit onderscheid.

Toe- en uittreding van vennoten

Personenvennootschappen kunnen op een eenvoudige manier worden aangegaan, namelijk door het sluiten van een overeenkomst tussen de vennoten. De nieuwe regeling maakt het ook mogelijk dat  vennoten makkelijker kunnen toe- en uittreden op basis van de bestaande vennootschapsovereenkomst. De vennootschapsovereenkomst hoeft niet, zoals nu wel het geval is, eerst ontbonden te worden. Een uittredende vennoot is op basis van de nieuwe regeling 5 jaar na uittreding bevrijd van verplichtingen richting derden. Dat is een groot voordeel omdat de aansprakelijkheid nu veel langer kan blijven bestaan. Een uittredende vennoot heeft ook recht op een uittredingsvergoeding. Een toetredende vennoot wordt pas na toetreding aansprakelijk voor de op dat moment opeisbare vorderingen.

Bevoegdheden  van de vennoten

Vennoten zijn afzonderlijk bevoegd om te handelen voor zaken die binnen de normale bedrijfsvoering vallen. Bij zaken die buiten de normale bedrijfsvoering vallen zijn de vennoten gezamenlijk bevoegd om te beslissen. Bij zowel het afzonderlijk handelen als het gezamenlijk handelen, handelen de vennoten voor rekening van de vennootschap. Door de nieuwe regeling moet een eventuele beperking in de vertegenwoordigingsbevoegdheid in het handelsregister worden ingeschreven. Alleen dan heeft deze beperking werking naar derden.

De nieuwe regeling bestaat ook uit een jaarlijkse verplichting tot het vaststellen van een staat van baten en lasten, en het vaststellen van een resultaat. Op deze manier kan worden vastgesteld welke vennoot wat moet bijdragen en wie recht heeft op welk gedeelte van de winstuitkering. Dit is nieuw. Door deze staat van baten en lasten, zeg maar een balans, kunnen schuldeisers eenvoudig zien op welk vermogen zij zich kunnen verhalen. Momenteel is van zo’n balans geen sprake.

Toekennen rechtspersoonlijkheid

Een belangrijke vernieuwing is het toekennen van rechtspersoonlijkheid aan de personenvennootschap. Het gevolg  hiervan is dat goederen eenvoudig op naam van de personenvennootschap kunnen worden gesteld en de toe- en uittreding van vennoten wordt vereenvoudigd. Een andere vernieuwing is dat geregeld kan worden dat alleen de vennoot die de werkzaamheden verricht aansprakelijk is.

‘Stille’ en ‘openbare’ vennootschap

De nieuwe regeling kan op ‘stille’ en ‘openbare’ vennootschappen worden toegepast. Een openbare vennootschap neemt onder eigen naam deel aan het rechtsverkeer, terwijl bij een stille vennootschap de  vennoten op eigen naam handelen.

Commanditaire vennootschap

Een commanditaire vennootschap is een bijzondere vorm van een vennootschap. Bij een commanditaire vennootschap is er een commanditaire vennoot die niet aansprakelijk is voor verbintenissen naar derden. De commanditaire vennoot is feitelijk een soort geldschieter voor de vennootschap. Door de nieuwe regeling kan de commanditaire vennoot op grond van een volmacht van de andere vennoten handelingen verrichten voor de vennootschap. Momenteel kan dit niet omdat de commanditaire vennoot hoofdelijk aansprakelijk wordt voor schulden als hij namens de cv derden zou helpen.

Bescherming schuldeisers en zekerheid voor het handelsverkeer

Door het toekennen van rechtspersoonlijkheid kunnen personenvennootschappen registergoederen verkrijgen, erfgenaam zijn en wordt de vertegenwoordigingsbevoegdheid van de vennoten beperkt. Dit is alleen mogelijk bij inschrijving in het handelsregister. Door de inschrijving in het handelsregister wordt het voor schuldeisers en het handelsverkeer duidelijk of de vennootschap bestaat, wat het vermogen is en wie bevoegd is met derden te handelen. Er komt hierdoor een inzicht in de belangrijkste gebeurtenissen van de personenvennootschap. Daarnaast omschrijft de nieuwe regeling nauwkeurig de administratieverplichtingen en de mogelijkheden voor schuldeisers om controle uit te oefenen wordt beter.

Fiscale gevolgen worden nog nader uitgewerkt

Het wetsvoorstel dat voorziet in een nieuw wettelijk kader voor personenvennootschappen heeft ook een aantal fiscale gevolgen. Die worden nog uitgewerkt. Wel kan met enige zekerheid worden gezegd dat de fiscale transparantie blijft bestaan. Dat betekent dat de vennootschap zelf niet zal worden belast, maar dat de winsten worden toegerekend aan de participanten en bij hen worden belast.

Conclusie

Het wetvoorstel zorgt voor een nieuw wettelijk kader waardoor ondernemen via een personenvennootschap aantrekkelijk wordt. De nieuwe regeling brengt veel civielrechtelijke gevolgen voor de vennoten en de schuldeisers met zich mee. Op fiscaal gebied is van belang dat de fiscale transparantie voor de inkomsten- en vennootschapsbelasting behouden blijft. De nieuwe regeling heeft vooral gevolgen voor de overdrachtsbelasting, maar deze gevolgen zullen vaak weggenomen kunnen worden door de toepassing van een vrijstelling.